बम खोजिरहेका बुद्ध

क्लिष्ट र दुर्बोध्य छैन जीवन
तर, मानव त्याति सोझो र पानी पनि छैन
राजपाटको छेम र सहज उपस्थितिलाई
लत्याउँदै बुद्ध भौंतारिए
त्यो घनचक्करको तुक खोज्न
चरम धिरता र घनिघसाई
पुगे एक कित्ता माझ
भेटे सत् र अहिंसाको त्यो
भिककाय स्वप्नील दरबार
पाई त्यो नवसाँधको नवराज
उठ्यो त्यो साधु दिमाग
जुन जुनभर खोजिरहेथे ।

मानव अहन्ता यो एक गोरेटो
छैन ललकार यो सच्चाईको
न पुग्न कस्नु छ कुनै
बोधी वृक्ष माझ पद्ममासन
स्वबोध, स्वप्रयोग यस जीवन ज्वतीको
तर कोही अब टुपी उभो रौ खोज्न
बन्नुपर्ने छैन घामड अब यहाँ ।

अधुनातम यो,
विष अंकुर, आवदी मन
बबण्डर हृदयको विपुल प्रताडन
बजिरहेछ यहाँ गन्धि दुन्दुभिहरु
मान्छे चिर्ने मान्छेको यी खञ्जहरहरु
पत्थर फोर्नेका हात काटी
मफत सोखको अतित बुन्दै
खोज्दैछ सेवा–शुश्रुवा यहाँ
मुकहरुको शिर चढी
खुट्टा काट्दै त्यो कालो छाँया ।

मच्चाउँदै छ एकछत्र यहाँ
भोक, प्यास, शोकको राज
बाँढ्दै अध्यास यहाँ
खोजिरहेछ आफ्नै जीवन
शोषण, दमनको बबण्डर बीच
अन्धभोकले चिढिएको त्यो
फैलाउदै हात यहाँ
गगनकम्पित चिच्चाहाट बीच
खोजिरहेछ एक अस्तित्व
त्यो परमुखापेक्षी कालो छाँया ।

सब शासक छैन कोही सेवक
लुट्दै चढ्दै त्यो स्वार्थको पहाड
खोजिरहेछ त्यो सन्तोषको एक चरमोत्कर्ष
अप्राप्य त्यो अभिप्षा खोज्दै
प्रतित्यसमुत्पादलाई नदेखी
मृत्यु चिहान खन्नेहरुको, सघन श्रमबस्ती माझ
खोजिरहेछ एक जीवन
त्यो स्वार्थ उदयको उन्मादमा
त्यो दुसाध कालो छाँया ।

यहाँ, छोडिदो छ न्याय, सत् र सुमार्ग
अनि अहिंसा र विवेकको त्यो विशिष्टता
फैलदो छ त्योे किसोरी बासना
खोज्दै अस्मिता किन्ने मानवहरु
तर के थाहा त्यो छाँयाको
जो आफ्नै मृत्यु पुर्जी काटिरहेछ
जो अझै उन्मुक्त चम्किरहेछ
निभ्ने ज्वतीको झै नीरिहतामा ।

विवशता छ धनको मात्र
मोजमस्ती, विलासिता र लुटको मात्र
अथाहा सामथ्र्यको सौर्य बीच
घनघटाको त्यो अविवेकी दुष्प्रयास
साम्राज्य फैलाउने त्यो दुसाधलाई
यो धरती लाचार भई
पुच्छर हल्लाई शिरनमन गर्ने
अर्को गल्ति गर्ने छैन अब यहाँ ।
बलात्कृत भई उजाडिएका
अचला भरिको अवयवहरुको
स्वप्न सञ्चित सपनाहरु
विपना बनाउने कारखानामा
तन्मय छ, जुट्दै छ अब यहाँ
बुद्ध खोज्ने चक्रव्यह्मा ।

मान्छेहरु यहाँ,
प्राकृत गोल अचलाको चिराफारा र प्रभुत्व जमाउँन
मान्छेबाट भाग्दै छिप्दो छ ।
अब ती मान्छेहरुको कुकृत्र्य र गुह्यचटकहरुलाई
निर्मल, हरियाली र स्निग्धको दिदृक्षामा
बुद्ध हृदयहरुका कचहरीहरु माझ
शसक्त दलिल पोख्न खोेजिरहेछ ।
अचला भरिका बुद्ध हृदयीहरु
फगत आदर्शका बेमौसमी बाजा भन्दा
धरातलको उकाली–ओरालीको वास्तविकतामा
आज एक निमेषको लागि
पाप बोक्ने बर्कत उमार्दै छन्
जो धरतीकोे चित्कार बनिरहेछ ।

त्यो दारुण दर्दताको भिमकाय भवन
विहार, युपी हुन वा सर्वाङ्ग भारत हुन
सोमालिया हुन, भुटान वा सुडान हुन
अमेरिका होस वा इराक, अफगानिस्तान हुन
इथियोपिया हुन वा मेरै छातीहरु
भग्नावशेष खण्डहरहरु बनाउन
ती जीउँदा चिहानहरु
अब निर्भिक उध्रिनेछन्
जसलाई कुनै पनि दैवत्वले पनि
खुट्टा भाँच्न सक्ने छैन ।
भोका, नाङ्गा, अभाव, शुन्यता हुन
वा त्यो उजाड वा चरम उचाईका दिग्दारीहरु हुन
जो साम्राज्य फैलाउँदो छ ,
वसन्ती उभारका आरुका फुल झैं
जसलाई उडाउने हिउदे आँधी–तुफान बन्दै
स्वतन्त्र भ्रमण–रमणको
गोरेटो खन्दै छन् बुद्धहरु, अविश्राम ।

बढ्दो झाडी यो विकृतीको
डढाउने दावाग्नी झैं
जीवनको त्यो ज्वती राख्न
नसक्थ्यो त्यो विद्वत्वले
न सक्थ्यो अब त्यो ध्यानगंगाको कसिकसाईले
न सक्थ्यो कुनै अल्पभाषी जनहरुको
स्वसाधना वा प्रवचन वा भक्तिधाराले
भरिसकेको त्यो भाँडोमा
न अट्थ्यो कुनै बुद्ध त्याहाँ
त्यसैले त यहाँ,
यो असैह्य अर्तनादको गुहार दिन
अनि ती पशु चित्कारको
नियतमाथि रगत, पित्त, सिँगान थुक थुक्न

अब यहाँ,
इटाको जवाफ पत्थरले
गोला बारुदको जवाफ, गोलाबारुदले
आतङ्कको दुन्दुभिहरु, मानविय संवेदनको आतङ्कले
काँडा बनी मान्छेको सुरक्षामा
अब रहेनन् कोही प्राकृतीक बुद्ध
त्यो सत्, अहिंसाको गोरेटोमा ।
तर, यो पटाक्षेप हो यो क्षणभरको नियात्रा
आउँछ त्यो दिन यो धरतीको,
जो आफै स्वास फेर्न सकोस्
पदार्पण हुन्छन ती बुद्धहरु,
जो ज्वती मानव स्वरुपको
उहि निःसस्त्र, सार्वभौमी, निर्दोषितताको अब्बल किर्तेमा ।